Emeklilikte yaşa takılanlar düzenlemesiyle milyonlarca vatandaş emeklilik hakkına kavuşurken 1999 yılından sonra sigorta girişi yapılan geniş bir kitle mevcut sistemin dışında kalmaya devam ediyor. Özellikle 2000 ile 2008 yılları arasında ilk kez sigortalı olarak çalışma hayatına atılan vatandaşların emeklilik koşulları belirli kurallara bağlanmış durumda. Bu dönemde sisteme dahil olanlar için yaş ve prim günü şartları sıkı bir şekilde uygulanarak emeklilik tarihleri netleştiriliyor. Çalışanların emeklilik hayallerini gerçekleştirebilmesi için sistem içindeki bazı esnekliklerden ve borçlanma haklarından faydalanması gerekiyor.
1. 7000 Prim Günü ve Yaş Kriterleri Belli Oldu
Mevcut yasal çerçevede 2000 ile 2008 yılları arasında sigorta başlangıcı olan çalışanlar için yaş kriteri büyük bir önem taşıyor. Bu gruptaki kadın sigortalılar için emeklilik yaşı 58 olarak belirlenirken erkek çalışanlar için bu sınır 60 yaşa kadar çıkıyor. Yaş şartının yanı sıra çalışanların tam emeklilik hakkı kazanabilmesi için toplamda 7000 prim gününü eksiksiz bir şekilde tamamlaması gerekiyor. Yaş şartının tamamen kaldırıldığı eyt sisteminden en büyük farkı oluşturan bu kriterler, çalışanların çalışma hayatlarını çok daha uzun vadeli planlamasını zorunlu kılıyor.
2. 4500 Günle Kısmi Emeklilik Fırsatları
Normal şartlarda 7000 prim gününü dolduramayan sigortalılar için sistemde kısmi emeklilik adıyla bilinen alternatif bir kapı daha açık bulunuyor. 25 yıllık sigortalılık süresini dolduran ve en az 4500 prim gününe ulaşan çalışanlar gerekli yaş şartını sağlamaları durumunda kısmi emeklilik hakkından faydalanabiliyor. Çalışma hayatında hastalık, işsizlik veya diğer nedenlerle uzun süreli kesintiler yaşayan ve primlerini tamamlamakta zorlanan kişiler için bu formül oldukça kritik ve hayat kurtarıcı bir avantaj sağlıyor.
3. Askerlik ve Doğum Borçlanmasıyla Süreyi Kısaltma Şansı
Prim gün sayısı eksik olan vatandaşların yasal borçlanma yöntemlerini kullanarak eksikliklerini gidermesi ve emeklilik sürecini öne çekmesi mümkün olabiliyor. Erkek çalışanlar askerlik vazifesinde geçirdikleri süreleri, kadın çalışanlar ise doğum yaptıktan sonra iş hayatından uzak kaldıkları dönemleri borçlanarak prim hanelerine ekletebiliyor. Ağır ve riskli iş kollarında faaliyet gösteren çalışanlar için ise fiili hizmet zammı adı verilen yıpranma payı devreye giriyor. Yıpranma payı sayesinde riskli meslek gruplarındaki kişiler hem ek prim günü kazanıyor hem de emeklilik yaş sınırını aşağı çekebiliyor. 2008 yılından sonra sigorta girişi yapılanlar için ise prim şartlarının her yıl kademeli olarak artırıldığı yepyeni bir sistem uygulanıyor.
